محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1381

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

خوانين مدانلو و جهان بيگلو جبههء اطاعت و عبوديت در آن حضرت بر زمين نهادند . در اين اثنا تقى خان زند سردار طهران و مازندران از فوت كريم خان باخبر شده جمعيّت او متفرّق و خود روانهء شيراز شد . حضرت آقا محمّد شاه مهديقلى خان را با يكصد سوار از سواران اكراد و قاجار از عقب او روانه فرموده آنها تقى خان و همراهان او را دستگير كرده به حضور مبارك آوردند و تقى خان پس از تنبيه و مؤاخذه مرخص شد و موكب شهريارى به دعوت مجنون خان به ورامين و خوار آمد و خوانين دولّوى قاجار به تقديم هدايا پرداخته مشمول عنايت گرديده به عواطف حضرت پادشاهى مستظهر گشتند ، و به توسّط جعفر قلى خان برادر آن حضرت داخل در دايرهء هواخواهان شدند . موكب منصور دو روز در دولاب طهران توقّف كرده و خويشان و بستگان شهريارى كه در قزوين اقامت داشتند راه استرآباد پيش گرفتند . و از حوادث غيرمترقّبه آنكه مرتضى قلى خان برادر حضرت شهريارى پس از استماع فوت وكيل با سپاهى از استرآباد به بارفروش آمد و اگرچه از استخلاص برادر بزرگوار اظهار شعف مىنمود ولى مىگفت مازندران را من به شمشير خود مصفّى نموده‌ام و اين مملكت خاص منست و اگر ديگرى طمع در آن نمايد كار به پيكار خواهد كشيد ، و جمعى را با مصطفى قلى خان برادر خود به سوادكوه فرستاد كه مانع عبور حضرت آقا محمّد شاه شوند . مقارن اين حال رضا قلى خان برادر ديگر آن حضرت از دولاب طهران به مازندران رفته به مرتضى قلى خان پيوست . حضرت آقا محمّد شاه پس از بذل نصايح كه سودمند نيامد جعفر قلى خان را مأمور دفع آنها كرده پس از مبادرت به جنگ ابتدا رضا قلى خان مغلوب و مقهور گرديده به بارفروش راند ، و مرتضى قلى خان عزيمت استرآباد نمود و مصطفى قلى خان به موكب معلّى ملحق شد . حضرت آقا محمّد شاه به علىآباد سارى و بارفروش تشريف‌فرما گرديده خاقان صاحبقران فتحعلى شاه كه در آن‌وقت با عمّ خود مرتضى قلى خان در مازندران بودند به حضور مبارك آمده مصطفى قلى خان به استمالت مرتضى قلى خان مأمور استرآباد شد و والدهء خاقان معظّم را كه در آن‌وقت سى ماه از ولادت فرزند گراميش حسينقلى خان ثانى ابن جهانسوز شاه گذشته بود نيز همراه بود . و خان ابدال خان كرد جهان بيگلو به حكومت شهر سارى منصوب